Gwarancja bankowa to specyficzna postać gwarancji samoistnej, w której funkcję gwaranta posiada bank. Umowa dotycząca gwarancji bankowej jest pisemnym zobligowaniem instytucji banku do zapłaty sumy maksymalnej przedstawionej w gwarancji (kwoty gwarancyjnej) w razie, kiedy zleceniodawca gwarancji, nie wywiąże się ze swego zobligowania.
Gwarancja bankowa znajduje zastosowanie w obrotach państwowych oraz zagranicznych. Akt ten jest umową nienazwaną, jednakże jest o niej wspomniane w ustawie Prawo Bankowe. Charakteryzuje się, że jest zobowiązaniem niezależnym, abstrakcyjnym oraz samoistnym. Gwarancja ma na celu zabezpieczenie beneficjenta gwarancji przed niepewnością niewypłacalności oraz ryzykiem długookresowego i ciężkiego dochodzenia roszczeń.
Gwarancja bankowa jest więc narzędziem zabezpieczającym, który podnosi bezpieczeństwo transakcji i ograniczająca niepewność niewywiązania się z obligacji kontraktowych przez partnera handlowego.
Gwarancja bankowa jest zobligowaniem banku podjętym na zlecenie kontrahenta (zleceniodawcy), do uiszczenia osobie uprawnionej (beneficjentowi) danej kwoty pieniężnej po otrzymaniu pisemnego roszczenia beneficjenta określającego, iż zleceniodawca nie zrealizował zobowiązań umownych zabezpieczonych gwarancją.
Podstawowymi rodzajami gwarancji bankowych udzielanych przez banki jest gwarancja:
przetargowa (zastępująca wadium finansowe)
dobrego wykonania umowy
zwrotu zaliczki
płatności (która zabezpiecza opłatę za dostarczane produkty bądź usługi
spłaty kredytu
zabezpieczająca płatność podatku od towarów i usług - VAT